|
ADHD
|
ADHD چیست؟ (نقص توجه / بیش فعالی)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
تعریف ADHD اختلالی است که در آن پر تحرکی، بیتوجهی و رفتارهای ناگهانی بیشتر و شدیدتر از کودکان دیگر وجود دارد. 3 تا 5 درصد کودکان به این اختلال مبتلا هستند و در پسرها شایعتر است. ممکن است در بعضی بیشتر علائم پر تحرکی و رفتارهای ناگهانی و در گروهی علائم بیتوجهی بیشتر دیده شود. علائم این بیماری قبل از 7 سالگی شروع میشود ولی اغلب در دوران مدرسه مشکلات جدی ایجاد میگردد.
علت این بیماری سالهاست که شناخته شده و عوامل متعددی در ایجاد آن نقش دارند. به نظر میرسد علت آن بیشتر به نقص در تکامل سیستم اعصاب مربوط باشد. کودکان مبتلا احتمالا در قسمتهایی از مغز که مسؤول توجه، تمرکز و تنظیم فعالیتهای حرکتی میباشد دچار نقص جزئی هستند. توارث و ژنتیک در این اختلال نقش دارد. همچنین در بعضی موارد در جریان حاملگی یا زایمان یا پس از آن صدمات جزئی به ساختمان مغز وارد میشود که میتواند باعث این مشکل گردد.
علائم مشکل اصلی کودکان ADHD عدم توانایی آنها در حفظ و تنظیم رفتارشان است، در نتیجه اغلب نمیتوانند رفتار مناسبی که لحظه به لحظه با شرایط محیط هماهنگ باشد نشان دهند. خوابیدن و غذا خوردن آنها منظم نیست به نظر میرسد در همه چیز دخالت میکنند و مراقبت دائمی نیاز دارند. از نظر هیجانی ثبات ندارند، ناگهانی میخندند یا گریه میکنند و رفتارشان غیر قابل پیشبینی یا ارزیابی است. سریع از کوره در میروند و نمیتوانند پیامدهای رفتارشان را پیشبینی یا ارزیابی نمایند. در فعالیتهای خطرناک شرکت میکنند و احتمال صدمه دیدن آنها زیاد است. قبل از فکر کردن عمل میکنند، قبل از پایان سوال جواب میدهند، اشیا را پرتاب میکنند و ناخواسته به دیگران صدمه میزنند، پر فعالیت و پر تحرک هستند، هر لحظه در حال رفتن هستند، انگار موتوری درون بدن آنهاست که آنها را به حرکت دائمی مجبور میکند، نمیتوانند آرام بنشینند و بیقرار هستند. اختلال تمرکز در این کودکان در کارهایی که فعالیت دائم و جدی مغزی را لازم دارد مشهودتر است. آنها ممکن است در تماشای تلویزیون، بازی با کامپیوتر و فعالیتهای لذتبخش با کودکان دیگر تفاوتی نداشته باشند ولی در کارهایی که فعالیت مداوم مغزی و تمرکز لازم دارد (انجام تکلیف درسی) تفاوت آنها با کودکان دیگر نمایان میشود. به نظر میرسد مغز آنها اطلاعات محیطی را بیش از حد لازم میگیرد، یعنی در انتخاب توجه به اطلاعات ضروری و بیتوجهی و حذف اطلاعات غیر ضروری ضعف دارد. رعایت قوانین منزل و مدرسه برای آنان مشکل است و برای پیروی از قوانین توجه بیشتری لازم دارند. در انجام تکلیف مدرسه، تمرکز روی درس، رعایت قوانین مدرسه و داشتن روابط اجتماعی مناسب با همکلاسیها مشکل دارند. برای رسیدن به اهداف درازمدت برنامهریزی نمیکنند.
عوارض رفتارکودکان ADHD روی عملکرد آنها در خانواده، اجتماع مردم و مدرسه تاثیر سوء میگذارد و باعث واکنشهای منفی اطرافیان، خانواده، کادر مدرسه و همسالان میشود. این رفتارها مشکلات جدی در مدرسه و اجتماع ایجاد میکند و باعث کاهش اعتماد به نفس و احساس بیکفایتی در این کودکان میگردد. ممکن است آنها از مدرسه و اجتماع متنفر گردند. کودکان طبیعی به خاطر رفتارهای مناسب و موفقیتهای تحصیلی و اجتماعی زمینه زیادی برای تشویق شدن دارند و همین تشویقها موجب پرورش اعتماد به نفس و عزت نفس در آنها میشود ولی کودکان دچار ADHD کمتر به این موفقیتها دسترسی پیدا میکنند. کودکان ADHD ممکن است به صورت ثانویه دچار اختلالات ارتباطی، مشکلات تحصیلی، اضطراب، افسردگی و بزهکاری شوند.
سیر سیر ADHD متنوع است. بهبودی درصورت وقوع معمولا بین 12 تا 20 سالگی رخ میدهد و بهبودی قبل از 12 سالگی نادر است. گاهی علائم در بلوغ بهبود یافته و گاهی نیز تا بزرگسالی ادامه مییابد. با افزایش سن پر تحرکی کمتر شده ولی اختلال تمرکز و رفتارهای ناگهانی میتواند باقی بماند. در 15 تا 20 درصد موارد علائم همراه با افزایش سن ادامه می یابد. بدون درمان تنها یک سوم تا نصف کودکان دچار ADHD میتوانند با علائم خود در زندگی سازگار و منطبق باشند و بقیه مستعد بروز مشکلات ثانویه خواهند بود.
درمان درمان هایی که برای کودکان ADHD به کار می رود می توانند به چهار گروه تقسیم گردد :
- آموزش والدین
- آموزش آموزگاران
- استفاده از کلاسهای مخصوص
- درمان دارویی و درمانهای روانشناختی
آموزش والدین و معلمین بخش مهمی از درمان را تشکیل میدهد و شامل دو بخش است.
- آموزش برای شناخت بیماری
- آموزش برای بهکارگیری روشهای درمانی
والدین باید این بیماری را به عنوان یک نقص خفیف در مراحل اولیه رشد مغز دانسته و به کودک خود به دید کودکی تنبل، نافرمان، شرور و فضول که اگر بخواهد میتواند رفتاری طبیعی داشته باشد نگاه نکنند، بلکه او را کودکی بدانند که تلاش میکند با ناتوانی خود که خارج از کنترلش است، کنار بیاید.
والدین باید راههای دیگری برای تشویق، تقویت اعتماد به نفس و ایجاد احساس موفقیت در کودکشان بیابند. فعالیتهای ورزشی، هنری، فنی، اجتماعی میتواند فرصتهایی برای نمایان کردن تواناییهای این کودکان ایجاد نماید. این فعالیتها بالطبع تشویق بیشتری به دنبال داشته و میتواند آثار منفی حاصل از تجربههای بد قبلی (شکستها، طرد شدگی، تنبیهها و ...) را بکاهد و جایگزین آن گردد. البته والدین نباید تصور کنند که کودکانشان به دلیل این ناراحتی مسؤول اعمال نامطلوب و خلاف خود نیستند، بلکه کودک میباید اینگونه رفتارها را جبران کند. برای اینکه کودکان ADHD قوانین را بیاموزند و از آن پیروی نمایند لازم است قوانین را برای آنها واضحتر، در فواصل کمتر و دفعات بیشتر بیان کنیم و سیستم تشویق و تنبیه قویتری را با آن همراه نماییم.
برخورد مناسب با کودکان دچار ADHD به زمان، پشتکار، کوشش، مداومت و همکاری و هماهنگی زیادی نیاز دارد و به همین دلیل مربیان و والدین باید همواره روحیهای با نشاط، شاداب، طنزپرداز و شوخ طبع را در خود حفظ نمایند.
دکتر مصطفی نجفی
فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان
|
بیش فعالی در کودکان
"بیش فعالی" شایعترین اختلال روانپزشکی در کودکان است
دبیر انجمن روان پزشکــی کودک و نوجوان ایران گفت مطالعات نشان می دهد که، اختلال نقص توجه یا بیش فعالـــی ((ADHDو کم تمرکزی یکی از شایعترین اختلالات روانپزشکـــی در کـــودکان است. دکتـــــر "مهدی تهــرانـــی دوست" فوق تخصص روان پزشکـــی کودک و نوجوان در حاشیه برپایی سمینار رویکرد شناختی در روان پزشکی کـــودک و نوجوان در گفت و گوی اختصاصی با خبرنگار گروه علمــــی ایرنا با بیان این مطلب افزود: این اختلال روانی تا چهار برابر در پســـرها شایع تر است. وی افزود : رفتارهای مقابله جویانه در دخترها کمتر از پسران است و به عبارتی علامت عمده این بیماری در دختران حواسپرتی است در صورتی که پسرها بیشتر به علت "بیش فعالی" به کلینیک ها ارجاع میشوند. دبیر علمی سمینار رویکرد شناختی روانپزشکی کودک و نوجوان یادآور شد: آنچه در بیش فعالی مورد توجه است ،پرتحرکی و بیقراری کودک است به گونهای که این بیش فعالی باعث مزاحمت برای دیگران میشود. وی گفت: کــــودکان مبتلا به این اختلال با وجود اینکه از هـــوش خوبی برخوردار هستند در تمرکز مشکل دارند و تکالیف خود را یا به سختی انجام میدهند و یا اینکه مدت زمان زیادی را صرف آن میکنند.
دکتر تهرانی دوست با اشاره به اینکه میزان دقت این کودکان پایین است افزود:کودکانی که دچار اختلال بیش فعالی یا ADHDهستند در مدرسه معمولا برای همسالان و معلمان خود مشکل آفرین هستند.فوق تخصص روان پزشکی کودک و نوجوان یادآورشد: بیش فعالی حدود ۵تا۷ درصد کودکان در سنین مدرسه را در برمیگیرد اما شدت آن در کودکان مختلف متفاوت است. وی با بیان اینکه بیش فعالی،جمعیت زیادی از کودکان و حتی نوجوانان را در برمیگیرد تصریح کرد: این اختلال در حال حاضر یک مساله مهم بهداشت روانی جامعه محسوب میشود. فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان اضافه کرد: این بیماری با زندگی کودک در خانواده ،مدرسه و اجتماع تداخل میکند به طوریکه ناتوانیهای کودک میتواند حتی تا سنین بلوغ تداوم یابد. وی با بیان اینکه بیشتر کودکان مبتلا به بیش فعالی نشانههای رفتار پرخاشگری و نافرمانی را از خود نشان میدهند افزود:اهمیت درمان کودکان مبتلا به این اختلال با بالاتر بودن خطر بزهکاری در این کودکان بارزتر میشود. وی اضافه کرد:درمان دارویی در کنار آموزش ،مشاورههای روانشناسی و آگاهی رساندن به والدین بهترین و موثرترین راهکار درمانی کودکان مبتلا به اختلال روانی بیش فعالی یا عدم تمرکز است.
دکتر تهرانی دوست یادآور شد:کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی از صبر و تحمل کمی برخوردار هستند و به همین دلیل در امتحانات تحمل پاسخ دادن به سوالات را ندارند و دچار افت تحصیلی میشوند. وی گفت:در مدرسه کودکان مبتلا به این اختلال قادر به انجام تکالیف نبوده و نیازمند توجه بیشتری از سوی معلمان و والدین میباشند. دبیر انجمن روانپزشکی کودکان و نوجوانان اظهار داشت:تشخیص بیش فعالی یک تشخیص بالینی است و مصاحبه با والدین اولین قدم در فرایند ارزیابی این بیماری است. وی افزود:بسیاری از والدین که کودکان آنها مبتلا به اختلال بیش فعالی هستند با در نظر گرفتن اینکه عدم توجه و تمرکز کودک و فعالیت زیاد آنها ناشی از شیطنت کودکانه است و نیازی به درمان ندارد،از مشاروه با روانپزشک خودداری میکنند. وی افزود:این درحالی است که اگر این اختلال مورد توجه قرار نگیرد و در جهت درمان کودکان مبتلا به این اختلال توجهی نشود مشکلات تحصیلی و اجتماعی برای آنها به وجود خواهد آمد.
پزشکان بدون مرز
بیش فعالی در کودکان
کودکان پرتحرک نیازها و انتظارات
اگر کودک شما تحرک طلب و پرتب و تاب است، باید نیازهای او را بررسی کنید. خوشبختانه امروزه تکنیک ها و روش هایی که او بتواند توسط آنها خود راآرام کند، در دسترس است. پرخاشگری خبر نمی کند. چنانچه در دوران نوزادی متوجه رفتار مبارزه طلبانه فرزندتان شدید، زمان بیداری او را تنها به آموزش اختصاص ندهید. انتظارات متفاوتی برای چنین بچه ای قائل شوید و روش های مختلفی را به کار گیرید. در طول دوران نوزادی، بچه تحرک طلب ممکن است به خاطر هر مسأله کوچکی گریه کند و خیلی دیرتر از بچه های دیگر خودش را با عادت های خوردن و خوابیدن وفق دهد.
اما یک مسأله خوب هم وجود دارد و آن اینکه احتمالاً مشکل زیادی برای فهمیدن احساسات و احتیاجات این بچه ندارید.چرا که او در مقابل هر عملی که به نظرش ناخوشایند بیاید عکس العمل شدیدی از خود نشان خواهد داد، مخصوصاً زمانی که شروع به حرف زدن میکند احتیاجات خود را زبانی بیان میکند. از این گذشته، کودک تحرک طلب همیشه و در همه موارد بدون انعطاف نیست. برای مثال اگر چه ممکن است از تجربیات جدید پرهیزکند و حاضر به پذیرش آنها نباشد، ولی عاشق گذراندن وقتش با شما است. او با شما بیشتر احساس راحتی و خوشحالی میکند. آگاهی داشتن از احتیاجات چنین کودکانی به شما کمک می کند تا دنیای او را به گونه ای شکل دهید که اغلب تجربیات برای او ساده تر یا مسرت بخش تر شود. برای مثال در طول اولین سال زندگی احتمالاً به این موضوع پی می برید که چه روش های مشخصی را برای آرام کردن و از بین بردن ناراحتی های او باید به کار گیرید و بعد از یک سالگی زمان آموزش این روشها فرا می رسد. در آن زمان ممکن است کودکتان تا حدی اذیت شود چنانچه در حین آموزش شروع به مکیدن پستانک یا انگشتش کرد با منع کردن کودک از این کار او را مایوس نکنید. این اعمال کاملاً طبیعی و در اغلب موارد روش هایی موثر برای آرام کردن او می باشند. یک پتو یا اسباب بازی نرم که بتواند در مواقع فشار روحی وناراحتی به آن پناهنده شود، کمک بسیار موثری برای آرام کردن اوست.
حتماً باید چنین اشیایی درمواقع احتیاج کودکتان در اطرافش باشد. مثلاً وقتی تا دیروقت کارمی کنید یا مواقعی که با کودکتان در محیطی مهیج مثل سوپرمارکت یارستوران هستید و احتمال مایوس یا ناراحت شدن او وجوددارد، بهتر است که چنین اشیایی درکنارش باشد. اگر پدر یا مادر بچه ای تحرک طلب و پرخاش جو هستید، نسبت به برطرف کردن احتیاجات خود جدی باشید. استراحت به اندازه نیاز، ورزش و ارتباط با افراد قابل اعتماد از اعمال موثری است که می توانید انجام دهید. این کار کمک شایانی به انعطاف پذیر بودن شما در مقابل خواسته های کودکتان می کند، چنانچه فکرمی کنید صبر و توانتان را از دست داده اید و دیگر نمی توانید رفتار کودکتان را تحمل کنید، بدون معطلی باپزشک تماس بگیرید. او حتماً می تواند برای کنترل رفتار کودکتان شما را راهنمایی کند.
کـــــــــودک آسان گیــــــــــر
اما چنانچه کودکتان آسان گیر و بردبار است، خدا را شکر کنید و بدانید که از خوش شانس ترین افراد روی زمین هستید. کودکان یک ساله ای که رفتاری ملایم و متعادل دارند، بچه هایی شاد و سرزنده هستند. آنها با شرایط جدید خیلی زود اخت می گیرند. به ندرت گریه می کنند و از برنامه های ثابت مانند آماده شدن برای خواب و خورد و خوراک در یک زمان خاص از روز پیروی می کنند. آنها آنقدر سخت گیر نیستند که غذاهای جدید یا بی خوابی را نتوانند تحمل کنند. رفتارها و پاسخ های این بچه ها به عوامل و افراد متفاوت در دنیای اطرافشان آنقدر مشخص است که می توان آنها را به طورمشخص پیش بینی کرد، البته نه آنقدر که به نظر اغراق آمیز برسد.
چنانچه بچه ای آسان گیر دارید، مبارک باشد! و با تمام جوانب زندگی روزانه به خوبی کنار می آید، دیگران و اتفاق هایی که در اطرافش می افتد برایش جالب هستند و رفتارش به گونه ای است که به راحتی قابل فهم است.برای مثال زمان یادگیری رفتن به موقع به دستشویی، همه چیز به خوبی پیش می رود. کلمات یا حرکات کلیدی او به شما می فهماند که به دستشویی نیاز دارد. با این حال، داشتن کودکی با رفتاری متعادل و ملایم نیز بدون اشکال و سختی نیست. ازآن جایی که کودکان یک ساله آسان گیر هیچ گونه درخواستی ندارند و یا اگر هم داشته باشند، آن را ابرازنمی کنند، گاهی اوقات پدر ومادر برای برطرف کردن نیازهای آنها با مشکل مواجه می شوند، زیرا متوچه نمی شوند آنها به چه چیز نیاز دارد. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که کودک دیگری البته نه به صبوری و آرامی او در خانواده باشد.چون ممکن است نیازهای کودک ساکت و متکی به نفس شما نادیده گرفته شود. مراقب باشید که کودک آسان گیر یک ساله خود رابا وسایلش برای یک مدت طولانی تنها نگذارید. نمی گوییم که به او اجازه ندهید تامتکی به خود و بی نیاز بار بیاید،اما مطمئن شوید که او درخواست هایش را حتماً مطرح میکند و توانایی اینکار را دارد.
کـــــلام آخـــــر اینکــــه :
داشتن یک کودک آسان گیر در کنار کودکان دیگری که چندان مطیع نیستند، شما را بدعادت خواهد کرد سعی کنید رفتارتان با او همانند دیگر فرزندانتان باشد.
کودکان وقتی با سرزنش و انتقاد زندگی می کنند می آموزند بی اعتماد به خود باشند. وقتی با خشونت زندگی می کنند می آموزند که جنگجو باشند. وقتی با ترس زندگی می کنند می آموزند که بُزدل باشند. وقتی با ترحم زندگی می کنند می آموزند که به خود احساس ترحم داشته باشند. وقتی با تمسخر زندگی می کنند می آموزند که خجالتی باشند. وقتی با حسادت زندگی می کنند می آموزند که در خود احساس گناه داشته باشند. اما اگر با شکیبایی زندگی کنند بردباری را می آموزند. اگر با تشویق زندگی کنند اعتماد و اطمینان را می آموزند. اگر با پاداش زندگی کنند با استعداد بودن و پذیرندگی را می آموزند. اگر با تصدیق شدن زندگی کنند عشق را می آموزند. اگر با توافق زندگی کنند دوست داشتن خود را می آموزند. اگر با تایید زندگی کنند با هدف زندگی کردن را می آموزند. اگر با صداقت زندگی کنند حقیقت را می آموزند. اگر با انصاف زندگی کنند دفاع از حقوق را می آموزند. اگر با اطمینان زندگی کنند اعتماد به خود و اعتماد به دیگران را می آموزند. اگر با دوستی و محبت زندگی کنند زندگی در دنیای امن را می آموزند.
|